Gibson Kỷ Niệm 100 Năm Flat-top Acoustic Guitars với Century Collection
Năm 2026 đánh dấu tròn 100 năm kể từ thời điểm dòng Gibson flat-top acoustic đầu tiên xuất hiện, đóng góp một phần không nhỏ cho lịch sử âm nhạc, đồng thời mở ra một hướng đi mới cho acoustic guitar hiện đại. Gibson đã cho triển khai chiến dịch “100 Years of Gibson Flat-Tops” - một chương trình sẽ kéo dài cả năm, được chia thành nhiều phần, đi kèm chuỗi video độc quyền và một loạt sản phẩm mới nhằm tri ân những cây acoustic guitars kinh điển của hãng. Mở màn cho chiến dịch là video trên Gibson TV với phần thuyết minh của Emmylou Harris, và vừa qua là sự xuất hiện của bộ sưu tập Century Collection.
Một thế kỷ rực rỡ của Gibson Flat-top Acoustic Guitars
Nếu nhìn lại lịch sử acoustic guitar hiện đại, rất khó để bỏ qua vai trò của Gibson trong việc định hình khái niệm “flat-top acoustic guitars” như chúng ta biết ngày nay. Từ những năm 1920, khi các thiết kế mặt phẳng bắt đầu xuất hiện song song với archtop, Gibson đã phát triển chúng thành một dòng sản phẩm hoàn chỉnh, với nhiều form dáng, cấu trúc và triết lý âm thanh khác nhau. Dù không phải thương hiệu làm ra mẫu flat-top đầu tiên, những Gibson đã biến nó thành một hệ sinh thái thực sự, nơi mỗi model mang một cá tính rõ ràng và phục vụ những nhu cầu âm nhạc rất cụ thể.
Bước sang thập niên 1930 - 1940, những cái tên như L-00, J-45 hay SJ-200 xuất hiện và nhanh chóng trở thành những chuẩn mực mới. L-00 đại diện cho dòng small-body gọn gàng, gần gũi, gắn liền với blues và fingerstyle truyền thống. Trong khi đó, J-45 ra mắt năm 1942 lại mang triết lý rất khác: một cây “workhorse” đúng nghĩa, cân bằng, dễ chơi và đủ linh hoạt để xuất hiện gần như là mọi lúc mọi nơi. Ở phía còn lại, SJ-200 lại đi theo hướng hoàn toàn đối lập: body jumbo lớn, ngoại hình nổi bật và nhanh chóng được mệnh danh là “King of the Flat-tops”. Và qua năm tháng, bộ sưu tập ấy cứ lớn dần với Hummingbird, Dove, Country Western, Advanced Jumbo,... Tất cả đều mang những nét cá tính riêng và đóng góp vào di sản của Gibson theo cách không thể nhầm lẫn.
Chính sự đa dạng này đã tạo nên giá trị cốt lõi của Gibson acoustic. Không có một công thức chung cho tất cả, mà mỗi model là một lời giải riêng cho bài toán âm thanh và bối cảnh sử dụng khác nhau. Điều này giúp Gibson flat-top không bị bó buộc trong một thể loại cụ thể, mà xuất hiện xuyên suốt từ blues, folk, country cho đến rock và pop.
Qua nhiều thập kỷ, những cây đàn này không chỉ tồn tại như sản phẩm thương mại, mà còn trở thành một phần của văn hóa âm nhạc. Thật khó để hình dung lịch sử âm nhạc hiện đại nếu chúng ta thiếu đi J-45, Hummingbird, SJ-200,... Chúng xuất hiện từ trong phòng ngủ, trên sân khấu, trong những bản thu mang tính biểu tượng, và gắn liền với nhiều thế hệ nghệ sĩ. Đồng thời, dù trải qua nhiều thay đổi về vật liệu, kỹ thuật sản xuất hay nhu cầu thị trường, triết lý cốt lõi của Gibson flat-top vẫn giữ nguyên: tập trung vào cảm giác chơi, độ phản hồi và ‘tính nhạc’ của cây đàn.
Và từ nền tảng tư duy đó, Gibson lựa chọn một hướng tiếp cận khá rõ ràng cho bộ sưu tập kỷ niệm 100 năm đặc biệt này: không làm lại quá khứ theo kiểu hoài niệm đơn thuần, mà tinh chỉnh những giá trị cốt lõi để phù hợp hơn với người chơi hiện đại. Tất cả được làm ra với mục đích tối thượng là tiếp tục truyền cảm hứng cho vô số người chơi trên toàn cầu, tiếp tục đưa âm nhạc đi xa và xa hơn nữa.
Những cây Gibson acoustic guitars đã góp phần định hình lịch sử âm nhạc, và chúng cũng ảnh hưởng đến cách những con người ngày nay tại Gibson suy nghĩ. Bộ sưu tập Century mới được chế tác dựa trên những tỷ lệ và nguyên lý đã khiến các model nguyên bản trở thành những cây đàn vintage được săn lùng nhất: cần đàn 12 phím gắn sâu, vị trí ngựa nằm hoàn hảo ngay trung tâm mặt đàn, kết cấu và hệ thống thanh giằng siêu nhẹ, lớp sơn satin nitrocellulose mỏng, cùng scale length đặc trưng của Gibson, thứ mang lại linh hồn cho cây đàn
Mat Koehler, Phó Chủ tịch phụ trách Sản phẩm Gibson Guitars
J-45 Century 12-Fret
Trong ba model, J-45 Century 12-Fret có lẽ là cây đàn được mong chờ nhất, bởi J-45 vốn đã là một trong những mẫu acoustic nổi tiếng nhất của Gibson suốt nhiều thập kỷ. Ra mắt từ năm 1942, J-45 được mệnh danh là “Workhorse” trong giới nhạc cụ và đến nay vẫn là mẫu acoustic bán chạy nhất của Gibson. Phiên bản Century 12-Fret được xem như một cách làm mới cây đàn này, nhưng vẫn giữ nguyên linh hồn của nó. Dù trong quá khứ từng có các biến thể 12-fret của J-45, nhưng chúng chủ yếu chỉ xuất hiện trong các dự án artist collaboration hoặc những phiên bản rất giới hạn của Gibson Custom.
Cấu hình của J-45 Century 12-Fret rất đúng chất Gibson: thân mahogany, mặt Sitka spruce, viền single-ply cream binding, cần mahogany với profile SlimTaper 12-Fret, điểm joint tại ngăn 12 bằng compound dovetail và hot hide glue.
Mặt phím rosewood với 19 ngăn với dot inlays sử dụng mother-of-pearl, headstock sử dụng open-back Golden Age strap tuners với button màu kem, logo Gibson script theo phong cách vintage, bridge rosewood kiểu sloped rectangle closed-slot, TUSQ bridge pins, pickguard classic kiểu L-00 và lớp satin nitrocellulose lacquer được sơn thủ công bằng tay.
L-00 Century 12-Fret
L-00 xuất hiện từ đầu thập niên 1930 và nhanh chóng trở thành một trong những mẫu small-body acoustic nổi tiếng nhất trong danh mục sản phẩm của Gibson. Các mẫu acoustic guitars thuộc L-Series từ lâu đã gắn với kiểu chơi parlor, ‘sân khấu’ thường thấy nhất của nó chính là phòng khách và các không gian sinh hoạt gia đình. Các biến thể 12-fret của L-00 trước đây cũng chỉ xuất hiện trên những mẫu flat-top giai đoạn pre-war đời đầu hoặc trong các bộ sưu tập giới hạn.
Model Century 12-Fret này giữ cùng triết lý với J-45 nhưng ở kích thước nhỏ hơn. Sử dụng mahogany body, Sitka spruce top, viền cream binding cho cả top và back, sở hữu chung neck profile với J-45. Mặt phím rosewood với 19 phím, headstock giữ lại các chi tiết quen thuộc, và phần finish vẫn bao gồm bridge rosewood kiểu sloped rectangle closed-slot, bone nut and saddle, TUSQ bridge pins và pickguard classic kiểu L-00. Nếu J-45 Century 12-Fret phù hợp với người cần một cây acoustic đa dụng hơn, thì L-00 Century 12-Fret lại là lựa chọn rất hợp cho người thích cảm giác gọn, gần, và thiên về sự tinh tế trong cách đánh.
J-185 Century 12-Fret
Trong ba model thuộc bộ sưu tập này, J-185 Century 12-Fret là cây đàn mang tính ‘mở rộng di sản’ rõ nhất. Phải thẳng thắn rằng J-185 có thể không nổi tiếng bằng J-45, SJ-200 hay Hummingbird, nhưng lại là một trong những cây acoustic có âm thanh hay nhất mà Gibson từng làm ra. Ra mắt từ năm 1951, J-185 được lấy cảm hứng từ những cây L-5 từ thập niên 1920, nên thiết kế và tỷ lệ body của nó cũng mang một nét rất riêng trong thế giới Gibson acoustic.
Điểm quan trọng là J-185 là một model tương đối hiếm, và biến thể 12-fret còn hiếm hơn nữa. Chính vì vậy, phiên bản Century 12-Fret này được xem như cơ hội để nhiều người chơi hơn có thể trải nghiệm cảm giác mà chỉ J-185 mới có thể mang lại. Nó dùng chung nhiều yếu tố với hai model còn lại trong Century Collection: cùng vật liệu, cream binding và SlimTaper 12-Fret profile, nhưng được hoàn thiện với oval teardrop pickguard và lớp satin nitrocellulose lacquer phối màu ebony được sơn thủ công.
Một điểm thú vị ở Century 12-Fret Collection là Gibson không chỉ bán những cây đàn, mà còn mang đến trải nghiệm sở hữu một cách trọn vẹn. Mỗi cây đàn đều đi kèm một custom hardshell case lấy cảm hứng từ thời kỳ đầu của Gibson flat-top, với lớp ngoài Aeroplane Cloth tweed theo phong cách những năm 1930, logo Gibson kiểu vintage (viết tay), sọc đỏ Art Deco, và lớp lót purple felt bên trong. 
Kết Luận
Gibson cho biết đây chỉ là một phần của chiến dịch lớn hơn kỷ niệm 100 năm flat-top acoustic, bên cạnh là việc mở rộng Original Collection với các model như J-160E Original, SJ-200 60s Original và LG-2 50s Original. Họ không chỉ nhìn về quá khứ theo hướng trưng bày tủ kính, mà dùng chính di sản đó để tái định nghĩa cách thương hiệu tiếp cận acoustic guitar trong hiện tại và cả tương lai.
Bộ sưu tập acoustic mới này thú vị ở chỗ nó không cố làm quá nhiều thứ cùng lúc. Gibson chọn một hướng đi khá rõ ràng: quay trở về với những yếu tố đã làm nên dòng flat-top acoustic kinh điển của hãng, làm lại chúng với tiêu chuẩn cao hơn, và đặt tất cả trong một khung kỷ niệm có ý nghĩa lịch sử.
Chúng tôi đang khơi lại cuộc cách mạng về acoustic mà mình đã khởi xướng đúng một thế kỷ về trước. Năm 1926, chúng tôi bắt đầu chế tác mẫu L-1 flat-top, sử dụng cùng dáng thân như đàn archtop. Và kết quả từ sự thay đổi nhỏ ấy là gì? À, chỉ là bảy nền tảng guitar acoustic độc đáo cùng sự khai sinh của Delta blues, country music, bluegrass, folk và Americana mà thôi.
Mat Koehler, Phó Chủ tịch phụ trách Sản phẩm Gibson Guitars
