Đầu năm 2026, giới guitar điện chứng kiến một trong những cơn địa chấn pháp lý lớn nhất trong nhiều thập kỷ trở lại đây: Fender có những thành công bước đầu trong công cuộc bảo hộ bản quyền cho dáng đàn Stratocaster huyền thoại. Mọi chuyện bắt nguồn từ một chiến thắng pháp lý của Fender tại tòa án Đức khi dáng đàn Stratocaster được bảo hộ dưới dạng Copyright (Bản quyền) theo luật châu Âu. Phán quyết của tòa đồng nghĩa với việc mọi cây đàn sử dụng dáng Stratocaster body khi được sản xuất, bán hoặc phân phối vào thị trường Đức và Liên minh châu Âu đều có thể bị coi là vi phạm pháp luật, bất kể chúng được sản xuất ở quốc gia nào. 

Xem thêm: Fender Bảo Hộ Thành Công Dáng Đàn Stratocaster - Tương Lai Nào Cho Giới Guitar Điện?

Mọi chuyện tưởng chừng chỉ dừng lại ở việc Fender “thanh lọc thị trường” bằng cách nhắm vào các hãng đàn giá rẻ, vô danh đến từ Trung Quốc. Nhưng không, từ đầu tháng 5 năm nay, Fender lại gây rúng động cộng đồng guitar khi kích hoạt một chiến dịch pháp lý quy mô rộng, gửi thư yêu cầu chấm dứt hoạt động (cease-and-desist) tới hàng loạt nhà sản xuất guitar nhằm bảo vệ độc quyền kiểu dáng đàn Stratocaster.

Và tâm điểm của cơn bão này đã lộ diện: Paul Reed Smith (PRS) Guitars - thương hiệu đứng sau mẫu Silver Sky bán chạy bậc nhất những năm qua chính là cái tên lớn đầu tiên xác nhận bị Fender đưa vào tầm ngắm.

Theo thông tin được xác nhận từ tờ The Wall Street Journal, PRS đã chính thức thừa nhận họ là một trong những cái tên nhận được thư cảnh báo từ phía Fender.

Vụ việc này đã đẩy tính chất của vụ tranh chấp này lên một mức độ hoàn toàn mới. Bởi đối tượng không ai khác chính là PRS Silver Sky - mẫu signature guitar vô cùng thành công của John Mayer, người từng có sự nghiệp lẫy lừng gắn liền với mẫu Fender Stratocaster trong quá khứ.

Tại sao lại là PRS Silver Sky?

Về mặt thương mại, Silver Sky là đối thủ trực diện và đáng gờm nhất của Stratocaster trên thị trường những năm qua. Theo số liệu từ Reverb, mẫu Silver Sky đã vượt mặt Fender Stratocaster về doanh số trong năm 2022 và 2023. 

Về mặt thiết kế, đây là điểm gây tranh cãi pháp lý lớn:

• Khác biệt: Silver Sky có phom dáng thân đàn (body) không hoàn toàn giống Stratocaster. Nó sở hữu các đường vát góc cạnh hơn, phần sừng (horn) phía trên dài hơn, và một hốc khoét sâu đặc trưng của PRS ở sừng dưới.

• Điểm tương đồng: Fender đang đặt cược vào các chi tiết thẩm mỹ tổng thể khác, đặc biệt là hình dáng tấm chống xước (pickguard/scratchplate) và cách bố trí các núm điều khiển (control layout) vốn mang hơi hướng “sao chép” từ Stratocaster.

Trước động thái này, đại diện chỉ PRS tuyên bố ngắn gọn: “Công ty không đồng ý với những cáo buộc của Fender và hiện không đưa ra bình luận gì thêm”, ngầm khẳng định họ sẵn sàng bước vào một cuộc chiến pháp lý kéo dài để bảo vệ dòng sản phẩm chiến lược của mình.

Những phát ngôn trước đó của Fender

Trước đó, giữa làn sóng phản đối dữ dội từ cộng đồng guitar toàn cầu, Fender cùng đại diện pháp lý của họ là công ty luật Bird & Bird đã đưa ra phản hồi chính thức để làm rõ "đích ngắm" thực sự của chiến dịch lần này.

1. Dáng Double-Cutaway nói chung vẫn an toàn

Fender khẳng định họ không hề có ý định “tuyên chiến” với tất cả các loại guitar dáng double-cutaway trên thị trường. Đại diện hãng chia sẻ: “Trọng tâm của chúng tôi là các sản phẩm sao chép gần như hoàn toàn hoặc chính xác thiết kế thân đàn của Stratocaster”. Những thương hiệu tạo ra các biến thể có nét đặc trưng riêng, đủ để phân biệt, sẽ không bị ảnh hưởng.

2. Ưu tiên đối thoại, không cực đoan “tiêu hủy hàng tồn kho”

Khi các thông tin ban đầu rò rỉ, cộng đồng gear đã hoảng loạn trước tin đồn Fender yêu cầu các hãng đối thủ phải tịch thu và tiêu hủy toàn bộ lượng guitar S-style đang có. Tuy nhiên, Fender đã đính chính rằng việc tiêu hủy hàng hóa chỉ là biện pháp pháp lý cuối cùng mang tính răn đe nếu đối tác bất hợp tác.

CEO của Fender, ông Edward ‘Bud’ Cole cho biết: “Mục tiêu của chúng tôi là bảo vệ di sản thương hiệu, nhưng vẫn đồng thời hỗ trợ một tương lai sôi động cho các nhà làm đàn. Chúng tôi sẵn sàng ngồi lại để tìm ra lộ trình chuyển đổi hợp lý, điều chỉnh thiết kế nhẹ nhàng thay vì triệt tiêu sản phẩm của họ khỏi thị trường”.

Tuy nhiên, chỉ sau hơn 2 ngày kể từ khi những phát ngôn này được lan truyền, Fender lại "đánh úp" cộng đồng guitar bằng lá thư tuyên chiến gửi đến một trong những thương hiệu được yêu thích nhất trên thị trường: PRS Guitars. Thú thật ở thời điểm hiện tại, không ai trong chúng ta có thể đọc được hết toan tính của Fender.

Trước PRS, LsL Instruments là thương hiệu sản xuất thủ công đầu tiên tại Mỹ lên tiếng xác nhận họ nhận được tối hậu thư yêu cầu ngừng sản xuất dòng Saticoy (một dòng S-style của hãng). Vụ việc của LsL vốn đã khơi dậy một làn sóng phản đối Fender kịch liệt, giờ đây kết hợp với trường hợp của PRS khiến hình ảnh của Fender ngày càng xấu đi trong mắt công chúng. Trên các bài đăng mạng xã hội của Fender, có thể thấy đa số các bình luận đều mang màu sắc tiêu cực nhắm đến chiến dịch pháp lý của thương hiệu.

Liệu Fender có thể dành chiến thắng?

Đây là một câu hỏi lớn và thật sự quan trọng với cộng đồng guitar điện toàn cầu. Lịch sử chỉ ra rằng vào năm 2009, Fender từng thất bại thảm hại trong một vụ kiện bản quyền thương hiệu tương tự liên quan đến kiểu dáng thân đàn (Strat, Tele và J-Bass), nơi tòa án phán quyết rằng các kiểu dáng này đã trở thành phom dáng chung (generic) của toàn ngành công nghiệp sau hơn nửa thế kỷ tồn tại. Theo các nguồn tin, Luật sư Ron Bienstock - người từng đánh bại Fender trong vụ kiện năm 2009 đó - hiện đã được ít nhất một hãng đàn thuê để tiếp tục chống lại Fender lần này.Về phía LsL cũng đã phát động một dự án gây quỹ (đến hiện tại đã thu về hơn $47,000) để chi trả các khoản phí cần thiết nhằm chống lại "tối hậu thư" mà Fender gửi cho họ trước đó. Cuối cùng là PRS Guitars - cái tên mới nhất, đồng thời là lớn nhất xác nhận đã bị Fender nhắm tới, chắc chắn sẽ không để diễn ra cảnh "ngồi im chịu trận". Với vị thế là một trong những thương hiệu guitar có tiếng hàng đầu thị trường, cùng tiềm lực không hề nhỏ trong tay, chắc chắn PRS Guitars sẽ phản kháng tới cùng những cáo buộc vừa qua của Fender.

Hạn chót để các công ty phản hồi thư cảnh cáo của Fender đã được gia hạn đến ngày 8 tháng 6. Chúng ta cùng chờ xem vụ việc này rồi sẽ đi về đâu.

Tạm kết

Cuộc đối đầu giữa Fender và PRS không chỉ đơn thuần là chuyện bản quyền của một cây đàn, kết quả của nó có thể định hình lại toàn bộ cục diện thị trường guitar điện toàn cầu. Nếu Fender thắng, kỷ nguyên của các dòng đàn S-style “bình dân” hay các bản nâng cấp cao cấp của những thương hiệu khác sẽ buộc phải thay đổi diện mạo mãi mãi. Ngược lại, nếu PRS bảo vệ thành công Silver Sky, vị thế ông vua phân khúc S-style của Fender vốn đã bị lung lay dữ dội nay sẽ còn phải chịu thêm những áp lực từ những người phản đối chiến dịch pháp lý này.

Tone Lab sẽ liên tục cập nhật các diễn biến mới nhất ngay khi có phản hồi từ các bên vào đầu tháng 6 tới!