Nếu bước vào bất kỳ cửa hàng nhạc cụ nào trên thế giới, khả năng rất cao bạn sẽ nhìn thấy những chiếc pick màu xanh lá, vàng, cam hay tím với logo chú rùa quen thuộc của Jim Dunlop. Với nhiều người chơi guitar, không kể trong dòng nhạc hay trình độ nào, Tortex gần như đã trở thành một chuẩn mực - thứ mà ai cũng từng thử qua ít nhất một lần trong đời.

Nhưng ít ai biết rằng, Tortex ban đầu không được tạo ra để trở thành một biểu tượng. Nó đơn giản chỉ là một giải pháp thay thế cho một chất liệu đang dần biến mất khỏi thế giới guitar pick

Guitar pick từng được làm từ… mai rùa thật

Trước khi nhựa hiện đại trở nên phổ biến, những guitar pick cao cấp nhất thường được làm từ mai của hawksbill sea turtle - một loài rùa biển quý hiếm. Chất liệu này được giới guitarist thời đó đánh giá rất cao nhờ độ cứng, độ phản hồi và cảm giác tiếp xúc với dây đàn rất 'chân thực’.Trong nhiều thập kỷ, tortoiseshell pick gần như là “chén thánh” của giới chơi acoustic, bluegrass hay jazz. Tuy nhiên, cái giá để tạo ra chúng lại quá đắt với tự nhiên. Nhu cầu khai thác mai rùa tăng mạnh khiến số lượng hawksbill sea turtle suy giảm nghiêm trọng trên toàn cầu. Đến cuối thế kỷ 20, việc buôn bán và sử dụng tortoiseshell dần bị cấm ở nhiều quốc gia thông qua các công ước bảo tồn động vật hoang dã.

Điều này vô tình tạo ra một khoảng trống lớn trong thị trường guitar pick. Người chơi cần một chất liệu mới có thể tái tạo cảm giác của tortoiseshell nhưng bền hơn, ổn định hơn và quan trọng nhất: không gây ảnh hưởng tới loài rùa nói riêng và hệ sinh thái nói chung.

Và đó là lúc Tortex của Jim Dunlop xuất hiện.

Jim Dunlop và hành trình tạo ra Tortex

Năm 1981, Jim Dunlop chính thức giới thiệu dòng Tortex Picks. Theo lời của Jim Dunlop, mục tiêu ban đầu của Tortex là tạo ra “một sự thay thế chất lượng cao cho tortoiseshell”.

Người sáng lập Jim Dunlop không chỉ muốn làm ra một chiếc pick ‘copy’ tortoiseshell. Ông muốn tạo ra một thứ thực sự phù hợp với guitarist hiện đại: attack rõ ràng hơn, bền bỉ hơn, grip tốt hơn và đặc biệt là giữ được chất lượng đồng đều giữa từng chiếc pick.

Để làm điều đó, Dunlop chọn Delrin làm vật liệu nền, đây là một loại acetal polymer nổi tiếng nhờ độ bền và khả năng chống mài mòn. Tuy nhiên, thứ làm nên sự khác biệt của Tortex không chỉ nằm ở vật liệu, mà ở quá trình xử lý bề mặt mà Dunlop đã mất hơn một năm để phát triển.

Kết quả là một bề mặt nhám đặc trưng, giúp pick bám tay hơn rất nhiều khi chơi lâu hoặc đổ mồ hôi. Đây cũng là lý do Tortex cho cảm giác khô ráo, chắc tay và ổn định hơn so với nhiều dòng pick bóng truyền thống.

Và để luôn nhớ về nguồn gốc của dòng pick này, Dunlop đã đặt logo chú rùa lên mỗi chiếc Tortex - một chi tiết nhỏ nhưng về sau lại trở thành biểu tượng của cả thương hiệu.

Điều gì khiến Tortex trở thành chuẩn mực?

Một trong những điều thú vị nhất về Tortex là: nó không quá đặc biệt theo kiểu màu mè hay phức tạp. Chính sự đơn giản mà hiệu quả mới là thứ khiến nó sống sót suốt hơn 40 năm.

Tortex có attack sáng, gọn và khá snappy, đủ rõ cho rhythm guitar nhưng vẫn giữ được độ kiểm soát khi chơi lead. Nó không quá mềm như nylon, cũng không quá cứng và trơn như nhiều loại acrylic hay ultem pick hiện đại.Quan trọng hơn, Tortex cực kỳ ổn định. Đây là thứ rất nhiều guitarist từ nghiệp dư đến chuyên nghiệp quan tâm. Một chiếc pick đôi khi không thể là đánh giá là “hay nhất”, nhưng phải quen tay, dễ kiểm soát và đáng tin cậy trên sân khấu. Và về cơ bản thì dòng Tortex đã làm điều đó quá tốt.

Dunlop cũng là một trong những hãng đầu tiên chuẩn hóa hệ thống màu theo độ dày pick. Đến mức ngày nay, nhiều guitarist chỉ cần nói “cho mình pick xanh lá” hay “pick tím” là người bán đã biết ngay đó là Tortex .88mm hay 1.14mm.

Đây là điều tưởng nhỏ, nhưng lại ảnh hưởng rất lớn đến văn hóa guitar hiện đại. Nó biến Tortex từ một sản phẩm thành một ngôn ngữ chung giữa những người chơi đàn.

Từ phòng ngủ tới những sân khấu lớn nhất thế giới

Theo thời gian, Tortex dần xuất hiện trong tay của vô số guitarist nổi tiếng.

Sự thật là chúng ta không thể nào kể hết tất cả guitarist từng sử dụng Tortex pick của Jim Dunlop: James Hetfield, John Frusciante, David Gilmour, John Mayer,... rất nhiều người đều từng sử dụng Tortex ở một giai đoạn nào đó trong sự nghiệp. Không phải vì nó đắt đỏ hay có gì đó đặc biệt, mà đơn giản là vì nó luôn hoạt động hiệu quả.Có lẽ đây cũng là điểm thú vị nhất của Tortex: nó không mang cảm giác xa xỉ hay sưu tầm. Nó là một món gear thực dụng đúng nghĩa, thứ được tạo ra để chơi nhạc mỗi ngày, bạn có thể mua một lần vài chục mẫu pick Tortex khác nhau, có lẽ nhiều người cũng không thấy quá xót khi lỡ làm mất một chiếc Tortex. Đó là điều khiến Tortex picks của Jim Dunlop đã đi vào đời sống, văn hóa và cộng đồng guitarist toàn cầu như một biểu tượng không thể thay thế.

Trong một thế giới mà guitar gear ngày càng phức tạp và đắt đỏ, Tortex vẫn giữ nguyên triết lý ban đầu: đơn giản, dễ tiếp cận, bền bỉ, ổn định và tập trung hoàn toàn vào trải nghiệm chơi đàn, thể hiện đúng triết lý “Performance Is Everything” của Jim Dunlop

Một "kẻ thay thế" vĩ đại

Điều thú vị là ngày nay, rất nhiều guitarist trẻ thậm chí chưa từng cầm thử pick làm từ tortoiseshell thật. Với họ, Tortex không còn là bản thay thế nữa, giờ đây nó mới chính là tiêu chuẩn.

Có thể nói không ngoa rằng Tortex là thành công lớn nhất của Jim Dunlop. Từ một sản phẩm sinh ra để lấp khoảng trống của lịch sử, Tortex đã tự tạo nên lịch sử cho riêng mình. Và sau hơn bốn thập kỷ, chú rùa nhỏ ấy vẫn tiếp tục xuất hiện trong túi đồ của hàng triệu guitarist trên khắp thế giới như một phần rất quen thuộc của văn hóa guitar hiện đại.

Và nếu bạn muốn tự mình trải nghiệm cảm giác của những chiếc pick đã trở thành tiêu chuẩn của biết bao guitarist suốt hơn 40 năm qua, hiện nay các dòng Jim Dunlop Tortex đã có mặt tại Tone Lab - đơn vị phân phối chính hãng Jim Dunlop tại Việt Nam.

Không chỉ là nơi mang những sản phẩm chính hãng từ Dunlop đến gần hơn với cộng đồng guitarist Việt, Tone Lab còn đóng vai trò cầu nối giữa nghệ sĩ trong nước và thương hiệu quốc tế, từng hỗ trợ nhiều nghệ sĩ/ban nhạc Việt hợp tác và ra mắt custom pick cùng Jim Dunlop như 7UPPERCUTS,  Giấy Gấp, The Cassette, Minh Tốc & Lam.

Từ những chiếc Tortex Standard kinh điển cho tới TIII, Jazz III, Flex X,... đây đều là những món gear nhỏ nhưng có thể thay đổi đáng kể cảm giác chơi đàn mỗi ngày. Bởi đôi khi, thứ gắn kết nhất với người chơi với cây guitar không phải một dàn pedal đắt tiền hay chiếc amp khổng lồ, đó chỉ đơn giản là một chiếc pick thật sự phù hợp với tay mình.